Een paar jaar geleden. We waren in het hotel in Duitsland waar we regelmatig kwamen en waar ik al een paar keer over heb geschreven. We wilden nog een avondwandeling maken en kwamen in de foyer in gesprek met een man met wie we in de dagen daarvoor al een paar keer van die korte vakantiegesprekjes hadden gevoerd. Ik had hem \u00e9\u00e9n keer buiten met zijn vrouw op een bankje zien zitten, maar met haar had ik nog niet kennisgemaakt.
\nZij stond nu zwijgend en met gebogen hoofd naast hem. Hij zag dat ik naar haar keek en nam mij terzijde: \u2018Let maar niet op mijn vrouw, zij lijdt aan de ziekte van Alzheimer en praat niet meer, zij hoort ook niet wat u zegt, zij is helemaal van de wereld.\u2019 Dat laatste herhaalde hij nog een keer. \u2018Helemaal van de wereld.\u2019 Hij sprak luid, zijn vrouw kon hem horen, maar het was niet aan haar te merken dat zij dat ook inderdaad deed. Zij stond stil in zichzelf gekeerd voor zich uit te staren. Ik zei maar niet dat Hanneke ook alzheimer had.
\nOndertussen deed Hanneke een stapje naar de vrouw toe en begon op zachte toon een gesprek met haar. Ik verstond niet wat ze zei en ik kon ook niet zien of de vrouw reageerde. De man zei weer tegen mij: \u2018Het heeft geen zin. Mijn vrouw kan niet meer spreken. Zegt u dat alstublieft tegen uw vrouw.\u2019 Hij schaamde zich zoals zoveel mensen voor de ziekte van zijn partner. Het was helemaal geen botte man, geen rouwdouwer, hij wist er gewoon geen raad mee. Hanneke ging nog wat dichter bij de vrouw staan en legde een hand op haar schouder. Ik raakte nu zelf ook enigszins verontrust, ging ze niet te ver? Het was beslist niet zoals je met een onbekende in de foyer van een hotel, en dan nog een Duits hotel, hoort om te gaan. Nu aaide ze de vrouw zachtjes over haar wang, terwijl ze murmelend tegen haar sprak. De vrouw boog haar hoofd naar Hanneke toe en keek haar aan. Ze keek aandachtig, niet naar ons, maar naar Hanneke. Samen in een cirkel van aandacht. Of verbeeldde ik het mij? Nee, er gebeurde echt iets. Er was iets heel zachts. Ik kon het zien, ik kon het vooral voelen.
\nEn nog steeds bleef de man zijn mantra tegen mij herhalen, van man tot man, dat zijn vrouw hier niet meer was en niets meer kon zeggen. Maar de sfeer was nu heel teer en ook de man en ik waren erin opgenomen met onze intacte voorhoofdsbreinen. Hij merkte het volgens mij wel, maar hij kon het niet plaatsen. Het paste simpelweg niet in zijn plaatje.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Tekening-Hanneke-050619-Jagdhaus-scaled-e1621255972953-250x159.jpg\")
Tekening Hanneke<\/p><\/div>\n
Even later waren we uitgepraat, we namen afscheid. Wij waren immers onderweg naar buiten om nog een avondwandeling te maken. Hanneke maakte zich los van de vrouw. Zij streek haar nog een keer over haar wang. De vrouw keek haar aan en zei: \u2018Oh, wat zou ik graag willen dat u bij mij woonde.\u2019
\nOpeens had ze woorden. En niet zomaar woorden, intieme woorden van genegenheid. Ze was niet meer bevroren, niet meer een gevangene. Het was een soort opstanding, niet uit de dood, maar wel uit de fixerende veronderstellingen en verwachtingen.<\/p>\n
Was dat nou een ziel tot ziel contact? Ja, zo zou je het kunnen noemen. Het was in ieder geval van hart tot hart. Hier herkenden twee mensen elkaar puur op het gevoel en communiceerden met elkaar voorbij de woorden. De woorden kwamen pas aan het eind.
\nEr was voor deze ontmoeting geen kennis nodig van elkaars geschiedenis, geen aftasten van elkaars sociale positie, geen diagnose, geen doelstelling. Het gebeurde, spontaan, in het moment.<\/p>\n
Ja, in het moment. Dat is kenmerkend voor alzheimer.
\nDe ori\u00ebntatie in ruimte en tijd lost op. De herkenningspunten in de ruimte verdwijnen, waardoor, zeker in een vreemde omgeving zoals een hotel, de weg niet meer wordt gevonden. En ook de tijd wordt oeverloos, de dagen van de week, de uren van de dag.
\nAlle peilstokken, waaraan we zo gewend zijn, blijken niet meer te werken. Dat is heel lastig en beangstigend, de stof waarvan nachtmerries zijn gemaakt.
\nBuiten de kleine vertrouwde omgeving, waar de contouren nog enigszins bekend zijn, is de onmetelijkheid die niet in kaart is gebracht en niet in kaart gebracht kan worden. Dat maakt extra afhankelijk van de mensen met wie je een vertrouwensrelatie hebt, de mensen dus die een loodsfunctie kunnen vervullen.
\nHet moment, dit moment, wordt naarmate de ziekte vordert steeds belangrijker.<\/p>\n
Daarin neemt alzheimer niet alleen heel veel weg, maar maakt ook heel veel vrij.<\/p>\n
(wordt vervolgd<\/em>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Een paar jaar geleden. We waren in het hotel in Duitsland waar we regelmatig kwamen en waar ik al een paar keer over heb geschreven. We wilden nog een avondwandeling maken en kwamen in de foyer in gesprek met een…<\/span><\/p>\nLees meer ›<\/a><\/div>\n<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-2920","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hans"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p43q0F-L6","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2920"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2933,"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2920\/revisions\/2933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}