{"id":3039,"date":"2021-07-22T16:45:32","date_gmt":"2021-07-22T14:45:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/?p=3039"},"modified":"2021-07-25T14:58:14","modified_gmt":"2021-07-25T12:58:14","slug":"als-een-kaarsvlam-in-de-tocht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/als-een-kaarsvlam-in-de-tocht\/","title":{"rendered":"Als een kaarsvlam in de tocht"},"content":{"rendered":"

Als een kaarsvlam in de tocht<\/em>[i]<\/strong><\/a>.<\/em> Zo heb ik mij de afgelopen maand gevoeld.
\nDrie weken geleden begon mijn vakantie. Ik had heel veel zin om te schrijven en ik was ook nog eens sterk ge\u00efnspireerd. Toen kreeg ik een niersteenaanval, een stortbui van steentjes (zo noem ik het voor mijzelf) die maar duurde en duurde, en daaroverheen kreeg ik de afgelopen week een soort griep (bestaat griep dan nog?) waardoor ik drie dagen het bed moest houden. Omdat ik niet zeker wist of het wel griep was en ik mij te beroerd voelde om mij te laten testen, brachten Hanneke en ik die tijd samen door, zonder hulp van anderen.<\/p>\n

Als ik zo ziek ben (Hanneke heeft een fantastisch afweersysteem, altijd gehad, zij valt en breekt botten, maar die kleine zwarte beestjes, zoals zij ze noemt, komen er bij haar niet door), komt Hanneke graag naast mij liggen. Zij vindt het knus, we hebben alle tijd en we zijn samen. Zo nu en dan, vaker dan mij lief is, staat ze op, gaat zich aankleden en nodigt mij daar ook toe uit. \u2018Kom je?\u2019 zegt ze dan, niet zonder verbazing omdat ik blijf liggen. \u2018Sta je niet op?\u2019
\n\u2018Nee, joh, ik ben ziek,\u2019 brom ik, \u2018al een hele tijd.\u2019
\n\u2018Wat heb je dan?\u2019 Korte, zich herhalende gesprekken. Wel vermoeiend. Vooral omdat ik zo benauwd ben en hoofdpijn heb en eigenlijk alleen maar behoefte heb aan rust en stilte. Hanneke is altijd energiek geweest en dat is niet minder geworden. Zij communiceert graag, ook als ze wakker wordt \u2019s nachts. Dat is zeker toegenomen tijdens haar ziekte, terwijl ik juist veel stiller ben geworden. Daar is op zich niets aan te doen, want we kunnen zoals je begrijpt geen afspraken meer maken. Het is dus gegeven werkelijkheid, waarmee ik heb om te gaan. Dat doe ik door zelf stil te zijn, vriendelijk stil uit mijzelf. Dat is het meest natuurlijke en dat werkt bovendien heel goed, een tijdje, want zij houdt van mij en van mijn stilte. Maar ja, de woorden komen steeds terug en wat mij dan het meest helpt, ook als ik ziek in bed lig, is dat ik besef dat wat zij zegt uit een goed hart komt. Een goed hart maakt veel goed.<\/p>\n

\"\"

Toen<\/p><\/div>\n

Ja, ik prijs mij gelukkig dat mijn vrouw geen pestkop is. Er is geen boosaardigheid in haar. In ieder geval niet ten opzichte van mij. Het lijkt mij heel moeilijk om een partner met alzheimer te hebben (ook zonder alzheimer trouwens), die mopperig door het leven gaat en zijn\/haar ongenoegen op je afreageert. Zoals het mij ook heel moeilijk lijkt om een partner te hebben die zich innerlijk van je heeft afgewend en zwijgend door het leven gaat. Nee, dan heb ik toch duizendmaal liever deze opgetogen vrouw.<\/p>\n

In bed lig ik na te denken over allerlei verhoudingen in mijn leven, de verhouding tot mijn vrienden, mijn kinderen, mijn leerlingen \u2013 ze passeren de revue, is er nog iets dat moet gebeuren, iets dat mij te doen staat? Ik ben een kaarsvlam in de tocht, wat staat mij nog te doen voordat ik uitdoof? En ik bezin mij in onze intieme nabijheid op mijn verhouding met Hanneke. Als het ware aan de vooravond van de dood, mijn dood, haar dood.
\nZij vraagt mij door de dag heen vaak, ik heb daar al eerder over geschreven, wat wij toch met elkaar hebben, hoe dat heet wat wij zijn. Als ik haar dan vertel dat wij getrouwd zijn, brengt dat hilariteit teweeg, vermengd met verbazing en verrukking. Voor haar is het iedere keer weer helemaal nieuw. \u2018Heus waar?\u2019 zegt zij, \u2018Getrouwd? Hoe lang dan?\u2019 En als ik dan zeg dat we bijna 50 jaar getrouwd zijn, neemt de verbazing toe. \u2018Zo lang? Hoe hebben we dat gedaan?\u2019
\nJa, dat is wat je noemt een goede vraag. Hoe hebben we dat gedaan? Ik weet het niet, maar we hebben het wel gedaan.<\/p>\n

Vroeger wist ik het wel. Ik wist dat ons huwelijk rustte op vier pijlers: we waren in verschillende opzichten een team, het klikte qua intellect en belangstelling, we hadden een boeiend liefdesleven en we zaten geestelijk op dezelfde lijn.
\nEn wat is daar nu van over? Van die vier pijlers zijn de eerste drie afgebrokkeld en tot niets of bijna niets gereduceerd. De vierde is geen pijler meer, maar onze verhouding.<\/p>\n

\"\"

En nu<\/p><\/div>\n

We zijn niet meer zoals vroeger een team. We pakken problemen niet meer samen aan, we verdelen de taken niet. In de dagelijkse praktijk doe ik bijna alles. Maar Hanneke doet wel wat zij kan, dat vind ik vaak ontroerend. Zo trekt zij aandachtig het bed recht als wij geslapen hebben en slaat het aan mijn kant open voordat ik erin ga (dat deed zij vroeger nooit). En zij wil graag dat ik voorlees wat ik heb geschreven en zij heeft daar ook een reactie op. Zij moedigt mij aan. De solidariteit, de basis van een team, is niet weg. De solidariteit is als het ware buiten de vormen om nog steeds aanwezig.
\nOnze gemeenschappelijke belangstelling heeft een drastische wijziging ondergaan. We lezen niet meer dezelfde boeken en spreken daar dus ook niet meer over. Een gemeenschappelijke intellectuele belangstelling is er eigenlijk niet meer. We houden nog steeds beiden van kleur en vorm, van dezelfde muziek en tegenwoordig ook weer van dansen. Zij maakt mij attent op kinderen en dieren, op eenvoudige contacten met mensen, op bloemen, op rare buiken en donkere blikken van de mensen die we tegenkomen.
\nEen seksueel leven hebben we niet meer. Dat is geleidelijk opgedroogd, tot zij er geen zin meer in had. Een klein jaar geleden. Dat vond ik moeilijk. Seks kan zo intiem zijn, zo alles doordringend het zoete openen \u2013 de concrete werkelijkheid van liefde. Maar na enige tijd begon ik te merken dat het toch ook wederzijds was, dat het, als ik nu toch met haar seks zou hebben, incestueus zou zijn, een soort pedofilie. Zij is seksueel nu een meisje, ook al is zij mijn vrouw. Dat vraagt erkenning en zorgvuldigheid, en het vraagt van mij in het bijzonder zachte yoga. Het wonderlijke is dat dit, deze spanning, ons niet uit elkaar drijft. Ik ben ook niet haar vader of haar broer geworden. Zij is nog steeds mijn Tegenover. Alleen is daarin iets anders vrijgekomen, iets anders dat ik met woorden probeer te benaderen door te zeggen dat we elkaar nu aanzien vanuit dezelfde stof. Je kunt ook zeggen dat er meer tederheid is vrijgekomen.<\/p>\n

De dragende pijlers van het huwelijk in ruimte en tijd zijn weggevallen. En toch staat de brug er nog steeds. Rara, hoe kan dat? Hoe is het mogelijk dat de brug er staat terwijl de pijlers zijn weggevallen? Dat komt volgens mij door de vierde pijler, die inmiddels geen pijler meer is, maar bijna de hele brug.
\nIk noem het allang niet meer dat we geestelijk op \u00e9\u00e9n lijn zitten. Dat is in onze situatie veel te veel van bovenaf gedacht. Het is veel eenvoudiger en ook veel onbegrijpelijker: het is liefde. Liefde voor het leven. Liefde die we niet kunnen bezitten, want liefde heeft geen handvatten, liefde straalt. In de liefde, voorbij de woorden en gedachten, vinden we elkaar, ik kan ook zeggen: zijn we elkaar toegewezen, en daarin ondergaan we, zover en zolang dat mogelijk is, wat er met elkaar te beleven is in deze wereld van ruimte en tijd.<\/p>\n

Liefde in ascese. Samen in het klooster. Dat is ons huwelijk. Zo zijn we uitgekleed. Zo staan we. Naast elkaar. Als een kaarsvlam in de tocht.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

[i]<\/a> Ontleend aan: Een kaarsvlam in de tocht, Overdenkingen over dood en vergankelijkheid uit het Tibetaans boeddhisme, <\/em>Bijeengebracht door H\u00e9l\u00e8ne van Hoorn, SUN, Nijmegen, 1994<\/p>\n

 <\/p>\n