Wij, Hanneke en ik, zijn verbonden voorbij de woorden, voorbij de gedachten. Er is een kennen van voor het kennen. Dat is altijd zo geweest, zo zijn we begonnen als vrienden en daarna als geliefden. Op deze diepe verbinding hebben we met vallen en opstaan ons huwelijk gebouwd en zijn we tot een duurzame samenwerking gekomen, tot nu aan toe. Ja, tot nu aan toe, want ook deze ziekte waaraan zij lijdt, de ziekte van Alzheimer, hebben wij opgenomen als een gemeenschappelijk project.
\nDat wij verbonden zijn voorbij de woorden en gedachten is nu grote hulp voor ons, aangezien door de alzheimer de woorden en de gedachten het laten afweten.
\nZij is dankbaar dat ik haar blijf bijstaan en ik heb grote bewondering voor haar onversaagdheid, hoe zij steeds weer opkrabbelt en met de brokstukken die zij nog heeft mijn ziel toespreekt. Wij zijn partners in een chaotisch landschap.<\/p>\n
Het begin van de ochtend, ik help haar met aankleden. Alles heel rustig. Vooral met de volgorde heeft zij moeite. Hoe zit het ook alweer met die mouwen? En waar is de voorkant van een broek? Zij zegt iets. Ik versta het niet. \u2018Lieverd, probeer het nog een keer. Langzaam alsjeblieft.\u2019 Zij kijkt mij aan en zegt het nu woord voor woord: \u2018Het goede in jou is heel goed.\u2019 Haar woorden ontroeren mij. Zij spreekt als een kind tegen een kind. Alles is gemeend. Het is een compliment, maar meer dan een compliment is het een constatering van deze vrouw die ondanks alles blijft kijken. En ik ervaar het als een steun in de rug.
\nZij is mijn vrouw en zij is ook mijn lerares. Zoals ik haar leraar ben.<\/p>\n
Zij maakt wel vaker dat soort evaluerende opmerkingen over mij. Zoals een paar dagen geleden. Ze zat voor zich uit te praten, dat gebeurt de laatste tijd steeds meer, alsof ik er niet bij ben. Ik volgde het niet meer, het waren van die lange kronkelzinnen, halve woorden. Tot het stil werd. Zij zat een tijd voor zich uit te staren. Opeens richtte zij zich tot mij, keek mij aan en zei met heldere stem: \u2018Wat achter in je hoofd zat, is nu mogelijk geworden. Dat is heel fijn.\u2019 Ik bestond weer. En niet alleen bestond ik, er werd mij een boodschap doorgegeven.<\/p>\n
Het Orakel van Zutphen noem ik haar wanneer zij zo spreekt. Ik ben de afgelopen maanden bezig geweest met allerlei vragen, vooral over wat ik wil schrijven, wat ik nog kan schrijven, en ik begon daarin meer duidelijkheid te krijgen, een boek begon vorm aan te nemen. Ik vroeg of zij dat bedoelde. Haar antwoord was: \u2018Nee, veel meer, je hele leven. Je bent nu zoals je ziet. Er is geen verschil meer.\u2019
\nDat zijn niet de woorden van iemand die lijdt aan de ziekte van Alzheimer.<\/p>\n
Nee, zij lijdt niet aan de ziekte van Alzheimer. Zoals zij zelf zegt: \u2018Er is geen steekje aan mij los.\u2019 En toch lijdt zij eraan. Dat staat buiten kijf. En ik lijd met haar mee, want het is een nare ziekte die effect heeft op ons gehele bestaan. Het is hard werken, alle voorstellingen van beloning en \u00fcberhaupt van resultaat loslaten, niet te ver vooruitkijken, stapje voor stapje gaan. Veel verwarring, plotselinge paniek, toenemende somberte.<\/p>\n
Zij is ziek en niet ziek. In het zieke probeer ik haar te helpen. Mijn twee ogen, mijn hoofd, mijn handen, ze staan tot haar beschikking. In het niet zieke zien we elkaar. Mijn stille oog. Haar stille oog. Zijn we wetend met elkaar, ook zonder woorden.
\nZo zijn we partners.<\/p>\n
(wordt vervolgd<\/em>)<\/p>\n