Hanneke gaat de laatste tijd meer gebogen door het leven, alles gaat langzamer. Haar brein en haar lichaam zijn niet meer als vanzelfsprekend verbonden. Opeens zakt ze door haar knie\u00ebn. Ze heeft overal pijn. In haar linkerarm, haar nek, haar heup, haar benen, soms haar buik. \u2018Is er nog iets aan te doen?\u2019 vraagt ze. We zijn duidelijk een nieuwe fase ingegaan.
\n\u2019s Ochtends na het opstaan gaan we de steile trap af. Half naar haar toegewend loop ik voor haar uit. \u2018Voorzichtig, voorzichtig,\u2019 zeg ik tegen haar en mezelf. Zij heeft een grimmig zoekende blik in haar ogen. Zo kijkt zij tegenwoordig vaak wanneer zij net is opgestaan: \u2018Waar ben ik? Wat moeten ze van me?\u2019 Een meisje van vier in een vreemd huis met regels die ze niet kent. Sinds enige tijd leeft zij in een universum waar zomaar straf uit de hemel kan neerdalen \u2013 ik vermoed dat het kinderherinneringen zijn. Ze weet niet meer wat mag en wat moet, en ze vreest kritiek, harde woorden, want daar kan zij, mijn assertieve radicale vrouw, helemaal niet meer tegen.
\nBeneden loopt zij voor mij uit de kamer in. Zij kijkt om zich heen, haar gezicht klaart op, ze heft haar handen omhoog en jubelt: \u2018Het is gewoon mijn eigen huis weer!\u2019 Met haar handen omhoog draait ze een rondje om haar as, zegt nog een keer: \u2018Mijn eigen huis,\u2019 gaat zitten in haar stoel, h\u00e1\u00e1r stoel, en zegt voor zich uit: \u2018Altijd, altijd gaat het zo.\u2019 Ze is weer thuis. Op haar plek. Alle spanning valt weg.
\nIk ga het ontbijt klaarmaken. Ze roept mij na: \u2018Komt Hans ook?\u2019 De bakens zijn verzet en het is nu misschien wel tijd voor een feestje. Daar heeft zij Hans graag bij. Ik vertel haar dat Hans er al is, want dat ik Hans ben. In de keuken hoor ik haar lachen. Ze zit op haar plek en Hans is er. Alles is goed of zoals zij zelf het graag benoemt: het klopt als een bus.<\/p>\n
Ik ben haar steun en toeverlaat, haar ori\u00ebntatiepunt binnen het voortdurend verschuivende bestaan, waar niets, echt niets zeker is. Dat is voor een deel uit genegenheid, maar het is ook puur pragmatisch, omdat zij iemand nodig heeft en ik die rol goed kan vervullen, en dan is er de onwrikbare lotsverbondenheid. Over dit laatste wil ik nu iets meer zeggen.<\/p>\n
Voor mij is de vraag niet waarom zij bij mij blijft, maar waarom ik bij haar blijf, met haar ben en voor haar zorg. Waarom doe ik al die moeite? En hoelang nog? Wanneer ik mij die vragen stel, meestal op verzoek van vrienden, soms middenin de nacht wanneer zij mij wakker maakt, kom ik steeds uit bij hetzelfde antwoord: omdat het zo is. En vervolgens is er op de tweede vraag ook maar \u00e9\u00e9n antwoord: zolang het zo is.
\nLet wel, ik zeg niet: omdat ik zoveel van haar houd of zolang ik van haar houd. Ik ben gek op haar, maar dat is niet de reden dat ik bij haar blijf en voor haar blijf zorgen. Het helpt wel, het maakt het stukken makkelijker, maar de primaire reden is dat het zo is en dat ik bij haar op mijn plek ben.<\/p>\n
Het is een ervaringsfeit: hier ben ik op mijn plek. Ik kan het anders wensen, maar dat maakt niets uit, want dit hier kan ik niet verleggen. Dat heeft om te beginnen niet iets met baat te maken, ook niet met emotionele baat, niet met sympathie en zelfs niet met liefde. Het is het besef dat dit, het zijn met haar, een gegeven is, zoals het een gegeven is dat ik Nederlander ben, dat ik 79 jaar oud ben en van de lente houd. Onze lotslijnen gaan samen. Dat gaat niet alleen voor haar op, maar ook voor mij. Wij zijn elkaars lot.<\/p>\n
Lot en plichtsbesef staan niet hoog aangeschreven. Liefde en vrije wil kunnen op meer fans rekenen. Ook ik heb lange tijd gedacht dat liefde het centrale criterium was. Gaandeweg echter \u2013 hiermee bedoel ik dat het een levensthema voor mij is \u2013 ben ik gaan constateren dat ik als het ware vanuit mijn ooghoeken lichtlijnen zie, waarop ik mij kan richten. Deze lichtlijnen zijn een soort rails, waarop het karretje waarin ik mij door tijd en ruimte begeef, mijn denken-voelen-handelen, kan aansluiten. Ik heb ontdekt dat ik nergens zo gelukkig ben als wanneer ik deze oplichtende stippellijnen volg.
\nNet zoals Hanneke, wanneer zij in haar stoel in haar kamer zit met Hans in de buurt, ben ik gelukkig wanneer ik op mijn plek ben. En net zoals Hanneke beaam ik dat het klopt als een bus.<\/p>\n
Dit is het begin. Het niet in opstand zijn tegen de gegeven werkelijkheid. Erkennen, beamen, roeien met de riemen die je hebt, er het beste van maken.
\nEn dan, ja natuurlijk, dan kan in de donkere grond van het lot de liefde wortelen. De liefde die met al haar kleuren een antwoord geeft op het lot. Een antwoord dat het lot niet verandert, en toch\u2026
\nWant waar de liefde opbloeit, vrucht draagt en zich uitzaait, is er niet meer zoiets als een omlijnd lot. Dan stokt er niets meer en is alles doorgang.<\/p>\n
<\/p>\n