Ik stond te praten met mijn buurman. Hij zei: \u2018In Marokko hebben we een gezegde: heb geen medelijden met de gek, heb medelijden met de moeder van de gek. Begrijp je?\u2019
\nJa, ik begreep het. En ik begreep ook dat hij zo zijn medeleven uitsprak. Hij ziet mij met Hanneke over straat schuifelen, zij gebogen, met de hand op haar hoofd omdat de wind pijn doet en hij hoort haar monologen aan. We kennen elkaar nu een half jaar.<\/p>\n
Ik vind het prettig als iemand zo rechtstreeks op onze situatie ingaat. Het is wel wat cru, maar ik ervaar het toch als een tegemoetkoming. Hij laat weten dat hij ons ziet en hij laat weten dat hij meeleeft. Dat heb ik veel liever dan mensen die de andere kant uit kijken en mij en ons proberen te vermijden, wat vooral in het begin, toen de diagnose net was gesteld, gebeurde. Een aantal mensen hebben toen, zoals ik het noem, achterwaarts onze wereld verlaten, alsof alzheimer een besmettelijke ziekte was of erger nog alsof er iets met ons mis was, zo mis dat het niet gezegd kon worden.
\nIn het begin vond ik het moeilijk dat mensen, waarvan ik meende dat ze ons nabij waren, het stiekem lieten afweten. Ik voelde mij verraden, juist ook door de manier waarop het gebeurde. Maar nu, jaren later, zie ik dat het een noodzakelijk en kloppend proces was. We gingen een moeilijke tijd tegemoet en dan moet je op je strijdmakkers kunnen vertrouwen. Wij, iedereen die op de een of andere manier betrokken was bij Hanneke, gingen door een zeef. Zo gaat dat in crisissituaties. Er vindt een selectie plaats. Mede dankzij deze selectie treed je toe tot een nieuwe vorm, een nieuwe gemeenschap.<\/p>\n
*<\/p>\n
Ik moet hierbij denken aan het verhaal van Gideon uit het boek Rechters<\/em> in de joodse Bijbel. Gideon wil met een enorm leger optrekken tegen de Midjanieten, de vijanden van dat moment. Dan waarschuwt de Eeuwige hem dat zijn leger te groot is. Hij zegt: \u2018Geef iedereen die bang is de gelegenheid om te vertrekken.\u2019 Daarop vertrekken er 22000 man en blijven er 10000 over. Maar ook 10000 is nog te veel. Gideon liet de mannen naar het water gaan, en de Eeuwige zei tegen hem: \u2018Degenen die het water met hun tong oplikken, zoals honden doen, die moet je apart zetten van degenen die knielen om te drinken.\u2019 Driehonderd man likten het water op met hun tong, de overigen knielden om te drinken. \u2018Met die driehonderd die het water met hun tong oplikten, zal ik jullie bevrijden,\u2019 zei de Eeuwige tegen Gideon. Dat gezegd hebbend zijn mannen als Gideon en Simson wel echte helden. \u00a0Als jongen, toen ik ervan overtuigd was dat de Filistijnen net zo slecht waren als de Spanjaarden in de 80jarige oorlog en de Duitsers in de recente oorlog, bezorgde al dat moorden mij geen hartzeer \u2013 als je maar aan de goede kant stond was het geoorloofd, ja zelfs noodzakelijk. Nu beschouw ik veel van de Bijbelse verhalen als mythen. Mythen met helden, die spannende archetypische verhalen beleven, die niet onderdoen voor de avonturen in de Ilias en de Odyssee, verhalen voorbij moraal, voorbij in ieder geval onze huidige moraal. En als archetypische verhalen vertellen ze over een oer-werkelijkheid van het realiseren van het onmogelijke, van trouw en lotsverbondenheid en niet te vergeten van gehoorzaamheid aan een hogere macht die leidt en behoedt.<\/p>\n Rauw, jazeker, absoluut niet wat wij spiritueel plegen te noemen. Het heeft niets te maken met positief denken, met \u2018ik ben in mijn gedachten bij je\u2019. Het is handelen vanuit primair vuur, waarbij het er niet om gaat of je wel met twee woorden spreekt en goed met mes en vork kunt eten. Nee, het gaat om dat wat aan al het aangeleerde voorafgaat, dat je niet op je knie\u00ebn gaat zitten en het water netjes met je hand naar je mond brengt, maar dat je je laat vallen in de stroom en het water tot je neemt zoals het komt, zonder bijgedachten. Die instelling. *<\/p>\n Het is zaak dat de ongefilterde levenskracht vrij ter beschikking staat. Er dient een open verbinding te zijn, een onbelemmerde toegang tot de brandstof. Hoe essentieel ongefilterde levenskracht ook is, er wordt in crisissituaties, zeker wanneer ze langer duren, meer gevraagd dan direct beschikbare energie. Er wordt ook visie gevraagd, besef en graag ook gemeenschappelijk besef. (wordt vervolgd<\/em>)<\/p>\n
\n<\/em>Het boek Rechters<\/em> (vroeger vertaald als Richteren<\/em>) is niet een van mijn lievelingsboeken. Ik vind het te gruwelijk, er vloeit mij te veel bloed en ik sta niet meer vanzelf, zoals bij de uittocht uit Egypte, aan de kant van de zonen van Jakob. Het gaat nu niet om bevrijding uit het slavenhuis; een land wordt binnengevallen, de bewoners worden verdreven en vermoord. Dat gebeurt in opdracht van de Eeuwige, maar het geeft mij geen vreugde.<\/p>\n
\nAngst is een algemeen menselijk gegeven, maar als je je door angst laat bepalen, is angst je middelpunt en kan je niet meegaan in het avontuur. Ook als je je door het fatsoen, hoe je bent in de ogen van anderen, laat bepalen, moet je achterblijven. Wanneer het er zo direct op aan komt, hebben diplomatie en manipulatie niets meer te bieden.<\/p>\n
\nDat gaat ook op voor mij en mijn vrouw. Het is het uitgangspunt. Ik kan mij geen zorgen maken over morgen, ik heb al mijn energie nodig voor nu. En ik kan mij ook niet bezighouden met \u2018de mensen\u2019, wat zij vinden dat wij moeten doen, met de standaardoplossingen. Ik neem er wel kennis van, maar ze zijn niet bepalend. Deze moeder van de gek richt zich in de eerste plaats op de stroom. En gelukkig doet de gek dat ook en met ons velen die helpen en bijstaan.
\nMaar daar blijft het niet bij. Want het is geen oorlog en geen strijd. Er is niet een vijand, zoals in het verhaal van Gideon. Mijn vrouw is niet mijn vijand en ook de ziekte is niet mijn vijand. Wel mijn opgave, maar dat is iets totaal anders.<\/p>\n
\nDaarover een volgende keer.<\/p>\n