![\"\"](\"https:\/\/www.dekorteweg.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Voorkant-rouwkaart-Hanneke-250x250.jpeg\")
\nDe lange adem van Hanneke in dit leven is zacht ten einde gekomen. Zij blies niet haar laatste adem uit, ik kon het constateren, want ik was erbij, ik lag naast haar in de kamer. Haar adem ging over in de grote adem. Er was geen gevecht, geen laatste stokking \u2013 ze ging niet weg, ze ging mee.<\/p>\n
Zo beleef ik het nu in deze tijd na de dood van Hanneke. Ik vermoed dat dit ertoe bijdraagt dat ik het gemis niet ervaar als een gat, een gaping, maar als de manier waarop ik haar nu liefheb en dankbaar ben. Haar liefheb en eer. Want het is niet alleen dankbaarheid, het is ook eerbied voor de weg die zij is gegaan, haar zuiverheid en moed. Ja, juffie. Zo eenvoudig is het, maar, en dat weet jij even goed als ik, eenvoudig is iets anders dan makkelijk. Ik heb het je zien doen de laatste weken toen de stormen betijden en al die ervaring die je had opgebouwd, al je yoga, uitmondde in stil zijn. Er was geen zingen meer, geen melodie, het enige ritme was je ademhaling en soms heel even een trillen dat door je heen ging. Zij was mijn Atar<\/em>. Het is een woord dat niet bestaat, zij maakte het een paar jaar geleden, toen zij nog net de woorden tot haar beschikking had. Zij zei het zoals ze de dingen zei, alsof het vanzelfsprekend zo was: \u2018Ik ben jouw Atar.\u2019 Ik begreep wat ze bedoelde. Het was anders dan partner en meer dan muze. Ik beaamde het. Mensen vertellen mij herinneringen over haar. We lachen met elkaar. Het was zo’n leuk mens, zo rijk! Ikzelf herinner mij heel weinig en begrijp steeds minder van haar. In de liefde en dankbaarheid vouwt al het onaffe en het affe (zoals we het hebben gewild en niet hebben gewild) zich samen tot onbegrijpelijk kloppend zo zijn.<\/p>\n Zo hebben we haar ten grave gedragen. Het was voor mij vooral een feestelijk gebeuren. Ik ben dankbaar, ik eer haar, het is voltooid, het is stil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" De lange adem van Hanneke in dit leven is zacht ten einde gekomen. Zij blies niet haar laatste adem uit, ik kon het constateren, want ik was erbij, ik lag naast haar in de kamer. Haar adem ging over in…<\/span><\/p>\n
\nHet was voltooid. Zij was klaar, voorlopig, en ik was klaar in zoverre dat ik mijn taak ten aanzien van haar had vervuld. Niet ten aanzien van mijzelf, want ik moet nog dat laatste afleggen, het laatste gaan door de smalte waar alles wordt losgelaten.
\nHanneke zei hierover, het staat ook op (de achterkant van) de rouwkaart: Als ik \u2018loslaat\u2019 hoef ik niet bang te zijn dat iets essentieels verdwijnt: het essenti\u00eble ben ik zelf.<\/em><\/p>\n
\nIk was erbij, ik waakte bij je zo stil als ik kon zijn, ik kon niets voor je doen dan getuige te zijn van jouw weg, jouw gaan. Ik besefte dat dit het was, altijd al, dat ik getuige was van jouw weg, zoals jij getuige was van mijn weg, en dat hierin, in het wederzijds getuige zijn zonder bemoeienis, onze liefde en werkzaamheid tot volle bloei was gekomen.
\nAl die tijd, hoe we ons ook noemden, man en vrouw, vrienden, geliefden, partners, collega\u2019s, stonden we naast elkaar, zagen we elkaar en bogen we ons naar elkaar toe. Present, zeiden we. En in de presentie van de ander wisten we wat ons te doen stond.<\/p>\n
\nZij heeft meer dan 50 jaar naast mij gestaan, zwijgend, en daaromheen van alles zeggend, vol van meningen en overtuigingen, maar het was in het zwijgen, aan het zwijgen dat ik haar voorlas wat ik had geschreven, dat ik mij bewoog zoals ik mij alleen bij haar kon bewegen. In haar zwijgen werd ik de man die ik ben. In het zwijgen dat we elkaar gaven richtten onze persoonlijkheden zich naar het licht, stemden we ons ademend af op het onmetelijke.
\nHet is nu voorbij, haar zwijgend staan naast mij. Het is leeg, mijn Atar heeft haar taak volbracht, ik ben nu hier zonder haar presentie, maar het licht is onverduisterd.<\/p>\n
\nIk heb eerder meegemaakt dat mensen blijmoedig spraken over het verlies van een geliefde. Toen mijn leraar Reinoud overleed, schreef zijn vrouw: \u2018In stralend lichtbeleven aan aardse vorm ontheven.\u2019 Ik begreep dat niet, wist zelfs niet of ik het wel geloofde \u2013 veinsde ze niet, verdrong ze niet, kwam de klap misschien later? Ik had haar aan de telefoon en vroeg er voorzichtig naar, maar ze was niet extatisch, niet zweverig, het was een dichtbij beleven, en toch\u2026 Nu beleef ik het zelf.<\/p>\n