Het is een van de meest huiveringwekkende ervaringen in mijn leven. Een schreeuw, lang geleden, meer dan 40 jaar geleden, die ik nog steeds in mij kan horen. Een herinnering en een herkenning.
\nEerst de voorgeschiedenis. Het was zomer en mijn vriend Alexander was met zijn nieuwe vrouw en zijn vierjarig zoontje Abel uit een vorig huwelijk op vakantie in Mallorca. Het had enige moeite gekost om Abel mee te krijgen. Gudrun, zijn ex, had er aanvankelijk bezwaar tegen dat hun zoontje met Alexander en zijn nieuwe vrouw zou meegaan. Dat was heel begrijpelijk, maar ze was ten slotte toch akkoord gegaan.<\/p>\n
Toen ze een paar dagen wegwaren, werd ik gebeld door een wanhopige Alexander, die mij huilend vertelde dat die ochtend Abel was verdronken in een oude cisterne, een wateropslagplaats. Abel was terwijl Alexander nog lag te slapen naar buiten gelopen en op de een of andere manier in de cisterne gevallen. Gruwelijk! Ook voor mij aan de telefoon. Ik kon niets doen. Woorden zijn dan niets, je wilt elkaar beetpakken.
\nAlexander had Gudrun nog niet gebeld. Hij wilde het haar persoonlijk zeggen en had voor de volgende dag een vliegticket kunnen regelen. Of ik hem op Schiphol wilde komen ophalen en hem vervolgens naar Gudrun wilde brengen?
\nDe volgende dag trof ik hem in de ontvangsthal van Schiphol. Ik hield hem in mijn armen, hij ademde bijna niet, de pijn was te groot. We reden naar Amsterdam, waar Gudrun woonde aan de Marnixkade. Hij vertelde, moe van het huilen en niet meer kunnen huilen, wat er allemaal was gebeurd, de dokter die was gekomen, de politie, hoe de rest van de dag was verlopen, en de nacht. Hij had wakker gelegen van het verdriet en vooral doordat hij zich zo schuldig voelde.<\/p>\n
In Amsterdam op de Marnixkade aangekomen, zette ik mijn auto aan het water. Alexander vroeg of ik mee wilde komen? Nee, dat leek mij niet juist. Hij stak de straat over naar de deur waarachter Gudrun woonde op de tweede verdieping
\nIk zag hem naar binnen gaan. Het was stil. Ik volgde hem in gedachten de trap op, naar Gudrun daar bovenaan op de overloop.
\nIk wist wat er ging komen, maar het was toch heel anders toen een paar tellen later de stilte werd opengescheurd door een kreet, een hoge jammerende kreet, die hoger en hoger ging en toen alleen nog maar sneed. Ik wilde mijn handen voor mijn oren slaan, maar ik deed het niet, ik moest het horen, het was het enige dat ik kon doen. Even werd het stil, alle geluid stopte, ik hoopte dat het klaar was, maar toen was er weer het jammeren, dat de straat vulde alsof er geen muren waren. Het duurde en het duurde, het aanhoudend weeklagen van een moeder die haar kind verliest en blijft verliezen. Er waren ook woorden die ik niet kon verstaan. Alexander vertelde mij later dat ze bleef roepen: \u2018Ik wist het, ik wist het.\u2019
\nIk zat in de auto en ik hoorde het. Ik kende haar goed, ik hield van haar. Maar de vrouw die ik hoorde was niet de vrouw die ik kende. Zij was de vrouw zoals ik die daarna nog vele malen heb gezien op foto\u2019s en op de tv, de vrouw die in de oorlog haar man heeft verloren, haar kind, de vrouw die is verkracht, waarvan het huis is afgebrand, die leeft in onrecht en voor wie het nooit meer ophoudt. Zij was die vrouw, en ik, ik moet het bekennen, ik was die vrouw ook.<\/p>\n
Het is mij niet aangedaan, maar het is wel aangedaan, en ik weet het. Ik weet het sindsdien. Sinds de schreeuw van Gudrun. Ik wist het daarvoor ook, maar toen wist ik het niet met mijn hart, met mijn resonerende lichaam. Het was toen nog alsof het de anderen betrof, en niet mij. Ik weet het nu sinds ik die alles doorsnijdende kreet heb gehoord, waarin alles wat begrip en woord was wegviel. Die kreet die ook mijn kreet was.
\nArme Gudrun, arme Alexander, arme wij, mensen van deze wereld, door het lot getroffen. Arme mensen, die verliezen, onomkeerbaar verliezen, door ziekte, terreur, oorlog, domme pech, door wat wij elkaar aandoen en ook gewoon door hoe het is hier op aarde, waar alles kan gebeuren.<\/p>\n
Het verlies is geen schijn, het is in dit bestaan werkelijk. Het is echt en het moet erkend worden. Dit klaaglied, het moet gezongen worden. Van rauw tot verwerkt, in alle toonaarden. En het moet gehoord worden. De treurzang van alles dat leeft, even leeft. Het lied van het verlies dat eigen is aan het leven.
\nHet lied moet gezongen worden zoals het is. Opdat, zeg ik niet meer van een afstand, maar uit eigen ervaring, ook de dood en het verlies kan worden opgenomen in het grote lied, het levenslied dat in ons allen wordt gezongen. Deze smart, dit lijden, dat ons tekent en opent. En verbindt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Het is een van de meest huiveringwekkende ervaringen in mijn leven. Een schreeuw, lang geleden, meer dan 40 jaar geleden, die ik nog steeds in mij kan horen. Een herinnering en een herkenning. Eerst de voorgeschiedenis. Het was zomer en…<\/span><\/p>\n