Ik ben verdrietig en de tank is leeg. Ik ben verdrietig omdat mijn vrouw ziek is. Zij heeft Alzheimer en gaat hard achteruit. Er is geen peil op te trekken. Het ene moment is zij helemaal hier en dan opeens is zij vertrokken naar dat grijze land. Zo maar. Zonder reden.
\nIk kan niets doen. Behalve het niet erger maken en het niet minder erg maken en gewoon zoveel van haar houden als ik van haar houd. In daden, in gedachten, in gevoel. Het luistert nauw. Er is maar \u00e9\u00e9n lijn die werkelijk is.<\/p>\n
Ik vind het vreselijk om haar zo gekweld te zien. Gedachtes die net om de hoek staan, zij weet dat ze er zijn, maar ze kan ze niet bereiken. Weer iets dat ze niet meer weet.
\nIk kan zeggen: \u2018Je bent niet wat je weet, je bent zoveel meer dan je weet, en je bent hoe dan ook anders.\u2019 Dat kan ik zeggen en het is waarschijnlijk waar. Maar al dat zeggen heeft geen zin, want het doet een beroep op het weten. Het zijn woorden, knarsende woorden. Misschien geven ze even licht, maar de echte troost, merk ik steeds weer, is woordloos. Woordloos aanwezig.
\nAls een kind valt en een open knie heeft, zeg ik ook niet: \u2018Je bent meer dan je knie.\u2019 Je kunt pijn niet wegnemen, ik kan het in ieder geval niet, het enige wat ik kan en wat zij kan is zo goed mogelijk die lijn volgen die werkelijkheid is. De lijn van lachen en van verdriet, van loslaten en afscheid nemen, van herkenning, van liefde door alles heen, en praktische oplossingen, de lijn die als een handreiking er is in dit moment en die net tot het volgende moment strekt. Steeds opnieuw.
\nHet is improviseren. Uitglijden. Opstaan. Weer uitglijden. Elkaar aankijken. Lachen. Toch weer een dansje gemaakt.<\/p>\n
Onder de huid van het bewustzijn ligt wat onaf is gebleven in het leven, wat niet heeft mogen zijn, wat niet is opgelost. Herinneringen liggen daar, droesem van vroeger, zwarte klonten en stekels, maar ook parels en robijnen en stukjes met goud bestikt fluweel. En dat alles komt bloot te liggen wanneer de sociale oplossingen wegvallen, het fatsoen en de aangeleerde manieren, en wanneer de zelfbeheersing niet meer zo goed werkt. Decorumverlies noemt men dat.
\nDe vreugde is groter onder de huid van het sociale bewustzijn, het verdriet ook. Pijn is heviger, afkeer is feller, dofheid is doffer. Het gaat van links naar rechts. Sommige mensen zijn stommer dan ze altijd leken te zijn, andere mensen zijn schatten. Zij schreeuwt bij de tandarts, zodat ik het in de wachtkamer hoor en de dame naast mij, toch al nerveus, versteend van angst in haar tijdschrift duikt, en als de behandeling klaar is zoent zij de tandarts en de assistente. Heel lief, heel passend. Dat zouden we eigenlijk allemaal moeten doen. Maar ja, als je erover nadenkt doe je het niet meer.
\nOp straat worden mensen nog niet openlijk bespot, maar het zit er wel tegenaan (ik zeg: \u2018Je moet wel uitkijken, want jou slaan ze niet als oudere vrouw, maar ik krijg zo een klap op mijn oog.\u2019). En zij heeft veel makkelijker contact met mensen, kleine praatjes, heel gezellig. Het is ook leuk om mee te zingen met de muziek.
\nDe kleinkinderen blijken veel meer een last te zijn dan vroeger werd aangenomen. Ze zijn zo druk. Het is even leuk om hen te zien, en zij houdt ook van hen, maar dan kunnen ze toch beter gaan. Er zijn uitzonderingen. Onze oudste kleinzoon mag blijven zo lang als hij wil. Zij is dol op hem.
\nIk mag ook blijven. Ik ben binnen.<\/p>\n
En ik zie het. Ik zie wat zij niet ziet, want ik zie haar. Ik zie hoe ziek zij is, hoe zij mentaal achteruit gaat, hoe zij ronder en liever wordt, hoe zij verloren in zichzelf voor zich uit zit te staren. Ik zou haar willen genezen, willen redden, naar de overkant willen dragen door die donkere stroom die eraan komt, misschien, wie weet, naar het licht. Dat de vredigheid en de humor en de geestkracht, die ik in haar ken, mag blijven stralen. En het is volkomen onduidelijk. Er is geen peil op te trekken. Alles is mogelijk. Jazeker, de dood komt. Maar hoe? Er is geen voorspelling mogelijk.
\nEn daar, ik zeg het steeds weer, het is zo\u2019n beetje het diepste wat ik beleef, voor die afgrond, is er maar \u00e9\u00e9n ding waarvoor ik mij niet hoef in te spannen, en dat is de liefde.
\nVoor de liefde zelf hoef ik mij niet in te spannen. Maar al dat andere, ja, dat is hard werken.<\/p>\n
Vandaar dat nu even de tank leeg is.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ik ben verdrietig en de tank is leeg. Ik ben verdrietig omdat mijn vrouw ziek is. Zij heeft Alzheimer en gaat hard achteruit. Er is geen peil op te trekken. Het ene moment is zij helemaal hier en dan opeens…<\/span><\/p>\n