Tjonge tjonge

Het is alweer een tijd geleden dat ik iets geschreven heb.
Het kwam ook gewoon niet in me op, waarschijnlijk ook omdat ik veel meer dan vroeger bezig ben me te oriënteren: ‘Waar ben ik precies, wat was ik ook alweer aan het doen en waarom?’.
Lastig hoor. En dan heb ik ook nog die zere gebroken linkerarm, waar ik nu gaandeweg wel aan ben gewend, maar leuk is anders.

Toch blijft het precies net zoals vroeger echt zaak om me er niet in te verliezen.
Tjonge jonge, wat is het toch mogelijk om in een oogwenk iets te zien of te voelen dat in de weg zit en me daarin dan te verliezen, als vanzelfsprekend naar Hans te gaan en hem dat dan te vertellen. Alsof hij meteen klaar kan staan en het zelf o zo makkelijk heeft. Nou, dat is niet waar hoor.

Ik begrijp wel dat die Alzheimer heel egocentrisch is: maar ja, toen ik dit nog niet had, was ik net zo goed nummer één en toen gedroeg ik me ook vaak zo. Ik kan de ziekte dus echt niet de schuld geven. Sterker nog, als ik het zo bekijk is het eigenlijk een hulp, als een spiegel die me noopt om erin te kijken.

Kortom, aanwezig zijn en vooral ook oog en gevoel hebben voor mijn liefste, wordt steeds meer nummer één.
En dat is helemaal geen nare opgave!

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Als alle vormen wegvallen

Mijn dochter Anna Myrte heeft over mij en ons een stuk geschreven. Ik plaats het hier op mijn weblog. Hanneke

 

De ziekte van het vergeten. Langzaamaan verlies je meer en meer je herinneringen, je gevoel van identiteit, je referentiekaders. Je verdwaalt op straat en in je geheugen. Er zijn paniekaanvallen. Er is iets anders dan anders, maar wat? Wie ben ik nu? Waar ben ik? Wat is er met me aan de hand? En dan weer acceptatie en overgave: de zieke ziet de ziekte en ziet dat zij meer is dan de ziekte. Ze ziet het, ze weet het, ze leeft het: Zen Mama. En tegelijkertijd zakt ze weg.

Ik neem het van een afstand waar en tegelijk dichtbij. Dichtbij, want het is mijn moeder. En van een afstand, want zij is een eigenzinnige vrouw die helemaal haar eigen weg gaat. Ongrijpbaar als vuurvonkjes en waterdruppels. Daardoor heb ik soms nog meer het gevoel dat ze me ontglipt. Heb ik haar wel ooit gekend? Moet ik niet alsnog mijn kans grijpen en haar heel goed leren kennen? Wat heb ik laten liggen in onze relatie? Is het al te laat?

Op dezelfde manier waarop zij in paniek raakt en weer terugkeert, raak ik in paniek en keer weer terug. Ik weet dat er niets meer moet tussen ons. Dat ik van haar houd en dat zij van mij houdt. Dat het goed is. Er is meer tederheid, meer zachtheid, en nauwelijks nog moeder-dochter strijd. En juist in die sfeer van mededogen is de pijn het meest voelbaar.

Mijn ouders gaan mindfull met de ziekte van Alzheimer om. De ziekte is geen vreselijk lot dat ze overkomt en waar ze slachtoffer van zijn, maar het is deel van het leven. Dat maakt het verlies niet minder groot. Maar ze verhouden zich er op een andere manier toe, namelijk vanuit openheid en benieuwdheid. Alleen de werkelijk belangrijke dingen blijven over, met als basis de liefde. ‘Carpe diem‘ is hun motto.

Het geeft veel kracht om zo in het leven te staan. Maar soms is het ook verwarrend. Het luistert heel nauw om in verbinding te zijn met mijn gevoel en tegelijk de pijn te accepteren. Ik wil er geen extra drama aan toekennen. Maar ik wil ook niet over mijn gevoel heen stappen. Acceptatie staat niet gelijk aan kil en gedistantieerd zijn. En ook niet aan eindeloos relativeren.

Het verdriet dat samengaat met het afscheid van mijn moeder is een constante factor in mijn leven. Door alles heen is het er. En het is er niet. Steeds weer is er die beweging van angst en verkramping naar me openen en overgeven. Mijn moeder (die boeddhist is) leert dankzij haar ziekte om nog meer onvoorwaardelijk in het moment te leven dan ze al deed. En dat geldt ook voor mij. Helemaal los van elkaar gaan we samen deze weg. Moeder en dochter. Juist het afscheid brengt ons tot de kern van verbondenheid. Als alle vormen wegvallen, blijft er niets anders over dan liefde.

Anna Myrte Korteweg

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Weidsheid

We zijn in Sauerland.

Het is hier mooi, weids en zó stil.
We hebben een grote ruimte en Hans heeft helemaal boven een kamer waar hij rustig kan schrijven.
Ik lees een dik boek over Leonard Cohen, waar ik alle tijd voor neem.
Hans zegt nu: ‘Ik ga dadelijk weer wandelen,’ en ik zeg: ‘Ik ga niet mee, want het is behoorlijk glad met al die sneeuw en ijs.’
En wie schetst mijn verbazing als ik inmiddels mijn loopspullen heb aangetrokken.
Ik ga mee!

Die weidsheid nodigt uit om niets te hoeven, alleen maar hier te zijn.
Dat is fijn, en tevens vraagt het alles, want de alzheimer eist wel zijn tol: hij is een ongewenste gast – indringer is een te groot woord – maar hij is er nu eenmaal. Daar helpt geen lieve moedertje aan.
Kortom: ik ben de alzheimer aan het aannemen, in plaats van hem weg te moffelen – zo is hij een deel van mij aan het worden.

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Tevreden

Lieve mensen,

Zittend in mijn kamer
weet ik dat ik weer iets wil schrijven, maar wat?
Dat vraagt een stilte zonder voorstellingen.
Het blijft maar kort stil. En dan komt er toch iets tevoorschijn wat ik graag wil vertellen.
Heel simpel: ik ben zo tevreden hier.jkf-klimmende-kleurdans

Het is prettig om zo’n kamer voor mezelf te hebben,
met zoveel spulletjes die ik mooi vind en wil bewaren,
bijvoorbeeld een foto op straat in Utrecht toen ik een jaar of drie was, aan de hand van mijn vader,
en de  kindertekeningen die Lotus en Jana (de kinderen van Anna) voor me hebben gemaakt, en niet te vergeten de prachtige plaat die ik van Paul Kalter heb gekregen, en nog veel meer.
Het lijkt zo gewoon, maar het klopt als een bus.

Zeker heb ik Alzheimer, en dat is een ziekte met weinig proportie. Of het is vreselijk of het is te gek of ik besta eigenlijk niet meer. Alles in het extreme.
Maar tegelijkertijd is het ook niks anders dan een bovenmatige nadruk op bepaalde aspecten van mijzelf. Zo ‘apart’ was ik altijd al, en ik denk eerlijk gezegd dat de ziekte een ring legt om datgene waarin ik mezelf apart en bijzonder vind en vond, en dat dan versterkt, waardoor de lol verdwijnt en er van mededogen geen sprake meer is. Wat flauw eigenlijk.
Tja, en het is heel verleidelijk om daarin mee te gaan.

Dat merk ik tegenwoordig, en ik zie het nu in plaats van dat oordeel te hebben.
Ik ben wel nogal egoïstisch ingesteld, en ik vind ook heel gauw iets van iemand,
maar de Heer heeft ervoor gezorgd en gewaakt dat er een signaaltje in mij afgaat als dat gebeurt,
en ook, en dat is echt fijn, dat ik uit mezelf de mensen ga zien zonder die mening.
Mensen helpen mij ook daarbij. Ik heb een vriendin die mij pas geleden op mijn kop gaf toen ik negatief oordeelde  over een vrouw, terwijl dat eigenlijk, zoals zo vaak,
een vorm van jaloezie was. Vroeger had ik dan gewoon niet geluisterd, nu gaf ik haar gelijk.

Ja, ik zie het als de opgave van de mens om tussen de mensen te zijn, en als je dan weet dat je echt op je plaats bent te midden van die mensen, dan gaat alles je aan.
Is het niet wonderbaarlijk dat je dan dat signaal krijgt van binnen? Nu komt het erop aan, zegt dat signaal.
Zo werkt  het echt.
Dank u wel lieve Heer.

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Hallo lieve mensen

Versie 2Hallo lieve mensen. Ik ben van zins iets te schrijven over mijzelf dat ik zou vertellen als ik naast je zat.
En, o ja, als je dan zou vragen: ‘hoe gaat het met jou?’
Dan zou ik zeggen, dat is niet zo’n makkelijke vraag. Daarom heb ik ook lang niets geschreven. Toch is daar ook niet echt een aanleiding voor, want ik heb lieve mensen in mijn omgeving waar ik blij mee ben. En een schat van een man.
De motor moet blijkbaar opnieuw worden opgestart. Bij deze!

Ik ben gehandicapt want mijn linker arm doet het niet goed en ik ben links. De arm is gebroken, en dat betekent dat ik hem wel kan gebruiken, dat wil zeggen de wijsvinger, maar daar houdt het dan ook mee op. Dat is het enige letsel, verder doet alles het gewoon, behalve dat ik die arm ook niet goed kan buigen en strekken. Het is dus wel een behoorlijk letsel, de arm doet ook pijn. Ik zit er nu mee te schrijven alsof hij uit één vinger bestaat, wel met behulp van mijn rechter arm hoor, want die doet het gelukkig goed. Maar met die arm kan ik dus niet echt schrijven omdat ik links ben.
Ik doe het hier wel mee, want ik heb besloten om er niets meer aan te laten doen. Geen operatie, geen nieuwe dingen erin, dit is het.
En dat gaat eigenlijk best. Mijn humeur lijdt er niet onder. Ik voel me niet gedupeerd. De pijn hoort er steeds meer bij.
Het is wel een hele kunst om opgewekt te blijven hoor, en tegelijkertijd lijkt dat ook als vanzelf te gebeuren. Dat ervaar ik als regelrechte genade.

Wel is het zo dat mijn bestaan nu is ingekrompen. Echt boodschappen doen kan ik bij voorbeeld niet meer in mijn eentje, want zodra de dingen wat zwaarder worden kan ik ze niet dragen. En ik moet de juffrouw van de kassa vragen om het geld uit mijn portemonnee te halen, want dat kan ik ook niet.

Kortom, het is moeilijk, het is lastig, ik heb hulp nodig, en tegelijkertijd is het gewoon zoals het is.

 

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Hier – een andere wereld

Het valt niet mee om van hieruit te schrijven, alles is anders en meer gecompliceerd dan ik gewend ben. Daarom stelde ik het maar liever uit, tot ik weer op mijn eigen lieve computertje kon. Maar ja, dat kan wel weet ik hoe lang duren. Dus ben ik hier netjes gaan zitten, vraag aan Hans hoe ik met dit apparaat om kan gaan, zet de tegenzin tegen al dat nieuwe gedoe opzij. En ga dus schrijven. Inmiddels is er al een aardig stukje tevoorschijn gekomen.
Hier zijn we in Jagdhaus Wiese. Middenin de bossen. Het is heel stil om me heen. Zowel hier binnen, want Hans heeft een eigen rustige kamer boven, vlak onder het dak, als ook buiten, waar we meteen middenin de natuur zijn en het heel stil is.

Ja, het is echt een andere wereld. Moeilijk uit te leggen hoe precies. Alles is wat zwaarder en serieuzer ‘dan bij ons’, ook dikker trouwens, en tevens is men hoffelijker, ook met elkaar.
Ik zou hier niet willen wonen, maar dat hoeft ook niet. Dat maakt het in zekere zin tot een soort walhalla. Als ik tenminste de kritiek die me eigen schijnt te zijn, en die ik dus in deze andere omgeving voor mijn kiezen krijg, niet serieus neem. Nou, dat vraagt nogal wat. En tevens vraagt het nou ook niet zoveel, juist omdat het zo’n andere omgeving is met zo’n andere manier van omgang met elkaar. Eigenlijk is het een groot spel, zo ervoer ik het vanavond, waarin je kunt kiezen tussen je ergeren en vinden dat je het zelf veel relaxter doet, en gewoon waarnemen wat er gebeurt zonder daar iets van te vinden. Dat vraagt veel hoor, voordat ik het weet heb ik weer een mening.
En juist omdat het echt een andere omgeving is met andere, meer ‘vastgestelde’ manieren van doen, waar voor mij de neiging om daar iets van te vinden meteen paraat is, vind ik dit heel prettig. Want ik zie de vanzelfsprekende intimiteit die er is tussen de grote mensen en hun kleinkinderen, en niet te vergeten de vanzelfsprekende autoriteit die de ouderen hebben, terwijl het toch gewoon in contact blijft. Net alsof ze het zelf zo hebben uitgevonden.

Wordt graag vervolgd, want ik ben zelf ook nieuwsgierig.

 

e

 

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Even een bericht

hoofd tussen twee golven inGoeiedag!

Het is alweer een tijd geleden dat ik iets geschreven heb.
En ik probeer nu zo precies mogelijk te verwoorden hoe dat komt, en ook hoe het nu dan is.

Allereerst is het moeilijk schrijven omdat mijn linker elleboog gebroken is en mijn arm gespalkt is en ja, ik ben links dus dan ga je niet zo gauw aan een computer zitten schrijven. Dacht ik. Maar vandaag vind ik dat opeens onzin, ook wel omdat die zware linkerarm wat meer toegeeflijk aan het worden is, nu  hij in de gaten begint te krijgen dat het nog wel een tijdje kan duren voordat hij weer vrij is.
En dat geldt ook voor mij.

Ik wilde eerst wachten totdat het helemaal over zou zijn, maar ik wil niet wachten tot ik een ons weeg, dus hup! Langzaam tikken, dat gaat best.

Eigenlijk is de Alzheimer zelf door dit alles op de achtergrond gekomen. Ik ben een gehandicapt persoon, dat gaat niet zo samen met praatjes, en ik heb vaak hulp nodig. Al is het alleen maar om me te kunnen aankleden.
Dat komt natuurlijk dan wel door diegene die Alzheimer heet, maar het is nu een ziekte van mij, die ik zoetje bij beetje incorporeer. En dat blijkt mogelijk te zijn.

Dit gebeurt er in de nabije toekomst:
Binnen een paar weken vanaf nu komt er een neurologisch onderzoek.
Als dat gebeurd is gaan wij terug naar de chirurg die mij helpt, en dat is in een ziekenhuis in Brabant. Dat is een supervrouw.
En dan zien we weer verder.
Waarschijnlijk een operatie, brrr., maar het is niet anders.

Hier in Zutphen heb ik trouwens prettige hulp van een man die mij fysiotherapie biedt,
wat wil zeggen dat hij de arme arm liefdevol aanraakt en langzaam laat bewegen.
Hij komt een aantal keren per week.
Ook heb ik een lieve zus die mijn teennagels knipt en mijn haar hennaat als ze hier komt.,

De mensen in ons geliefde café Camelot leven mee,
en natuurlijk: oh, wat heb ik toch een schat van een man.

Tot zover,
Wordt waarschijnlijk vervolgd!

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Ontevredenheid

ontevreden grimmig individu2Ontevredenheid is het onderwerp.

Tevredenheid is een groot goed. En ik vind het zo merkwaardig dat mensen vaak pas tevreden zijn als er iets is waar ze ontevreden over kunnen zijn. Alsof er echt naar gezocht wordt. Zo is het bij ons in de westerse wereld in elk geval wel. Een behoorlijk ijdel volkje.

‘Hoe gaat het met je?’
‘Goed, maar’ ….. en dan komt er een verhaal over datgene dat eigenlijk anders zou moeten zijn. Ik betrap mijzelf er ook regelmatig op hoe gemakkelijk dat gebeurt.

Kennelijk denkt men hier, en vindt men ook, dat ongemak en lijden, en in het algemeen moeite moeten doen, niet bij het leven horen.
Dit gaat zelfs zover dat je er een slecht humeur door kunt krijgen als het niet zo gaat als je het ‘t liefst zou willen. Dat vindt men volkomen verantwoord. En daarbij blijft het niet. Want men gaat als alles in orde is iets zoeken om toch niet geheel blij en tevreden te hoeven zijn.

Raar. En ook zonde. En dom. Echt wat je noemt een glamour.

Ik spreek uit eigen ervaring. Ik heb deze ziekte die niet overgaat, en dat geeft mij geen enkele reden om de pest in te hebben, of te menen dat ik het middelpunt ben. Het is zelfs zo dat ik veel meer dan vroeger zie hoeveel mensen het moeilijk hebben – en, de andere kant –  hoe gemakkelijk mensen, en ikzelf dus ook, vinden dat ze hun gezicht kunnen laten hangen en onaangenaam mogen rondkijken.

Dat is helemaal niet nodig.
Als er in mij zo’n gedachte opkomt, zoals bijvoorbeeld: ‘Wanneer gaat dat nare gevoel nou eens over?’ of ‘Waarom heeft mijn man nog niet gevraagd hoe het met mij gaat?’, is er, en volgens mij geldt dat voor iedereen, altijd een innerlijk signaal dat het niet klopt wat je doet.
En als je dan toch je zin wilt hebben, trek je je niks van dat signaal aan.
Flink egoïstisch, en als je niet uitkijkt wordt het ook nog eens beschuldigend.
Eigenlijk is het dus gewoon interessantdoenerij!

Hier laat ik het even bij.

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Mijn moeite en de zijne

4gezichtenTijd voor een nieuw stukje.
Dat weet ik. En ik weet het eerder dan de inhoud.
Eens even kijken.

Ik denk: ‘Misschien komt er vanzelf iets tevoorschijn als ik voor mijn computer in de houding ga zitten’.
Dat klopt, want dit begin is er nu dus.
Ik heb zulke aardige, lieve, stimulerende reacties gekregen op mijn vorige schrijven,
dat ik gewoon maar eens kijk wat er gebeurt.

Kijk, Alzheimer op zich is geen onderwerp meer. Blijkbaar heeft mijn lichaam het gewoon opgenomen en ergens in mij ondergebracht.
Waar ik nu op moet letten is dat een zekere gemakzuchtigheid  het niet zo nu en dan overneemt.
Eigenlijk pak ik dus de draad op die er altijd al was. En wat is daar dan interessant aan voor een ander, zodat ik het zelf ook graag zou lezen?

Ja, bijvoorbeeld dat ik gewoon meer openlijk benieuwd ben geworden naar de moeite die de ander moet doen.
Ik ging er bijvoorbeeld vanzelfsprekend van uit dat Hans op zijn kamer lekker aan het schrijven was. Hij zit immers altijd vol met inspiratie en dat is dan wel een beetje zoeken, maar van binnen is er natuurlijk die eeuwig doorgaande bron.

Wat een flauwekul!
Binnenkort is er weer werk aan zijn winkel, en ik zie en begrijp nu zo goed wat dat van hem vraagt.
Niks vanzelf, dus moet ik ook niet even binnenlopen om iets te vragen wat ik niet begrijp.

Er is geen enkel verschil tussen mijn moeite en de zijne.
En dat gaat voor iedereen op.

Wat is mededogen toch een liefdevol en krachtig begrip.

 

Geplaatst in Hannekes Dagboek

Alles is anders

vrouw in bloempot jkfWij zijn nu in Sauerland. Samen met Hans, in de natuur, een vreemd huis waaraan ik nog steeds aan het wennen ben, en vooral: heel rustig en prettig.
Op een nieuwe plek, vlakbij het hotel waar wij al jaren komen. Heel vertrouwd, zou je denken, maar voor mij is het onbekend gebied. Het is allemaal zo anders.
Als ik hier zittend naar buiten kijk zie ik een grote boom en iets verderop een wit besneeuwd dak, het is windstil, Hans loopt heen en weer om iets met zijn computer te regelen,

Ondertussen ben ik wel bezig om deze nieuwe computer te begrijpen,
en dat gaat niet zonder slag of stoot, beter gezegd, zonder gezucht en gesteun.
En mijn neiging om daarbij steeds ‘Hans, Hans’ te roepen lijkt wel volkomen vanzelfsprekend.

Kijk, hij heet dus ‘een mantelzorger’. Een idiote benaming eigenlijk. Alsof het werkelijk iets van de buitenkant is. Nou, ik weet wel beter. Niks buitenkant. Het is alsof er een heleboel knagende diertjes zich in mij zitten te verlekkeren aan wat er nog levend aanwezig is.

En wat er voor ‘de mantelzorger’ heel vervelend is, is dat de Alzheimer zo egocentrisch is, dat hij zich permitteert om voor het minste geringste een appèl te doen op die ander. En daar moet mijn mantelzorger dan vriendelijk en rustig op ingaan!
Brrrr. Ik geef het je te doen.

Iedereen is een beetje mesjogge. Als we dat nou gewoon aan zouden nemen in plaats van te doen alsof dat er niet bij hoort, zou Alzheimer misschien zelfs gezien kunnen worden als een levensmogelijkheid, in plaats van een ziekte waar je maar beter voorzichtig omheen kunt lopen.
Want wat is nou eigenlijk normaal?

Zijn de meeste mensen normaal?
De meeste mensen bestaan gewoon niet.
Dat ze wel zouden bestaan is een idee-fixe (misschien ook wel ontstaan in deze tijd).

*

Zelf ben ik nu al een paar dagen bezig om op deze nieuwe computer, in deze nieuwe omgeving, thuis te raken. Fluitje van een cent, zou je zeggen, maar het valt helemaal niet mee.

Ik foeter, ik vergis me, ik raak in de war, ik roep om hulp, en dat houdt maar niet op.
Dan roep ik mijn man erbij, en dan blijkt het elke keer toch weer een fluitje van een cent te zijn.
Nou moe. Het is blijkbaar nogal eenvoudig, en in mijn hoofd wordt het door een soort haast steeds weer een ratjetoe.
Tja, daar kan je eigenlijk alleen maar tut tut tut bij zeggen.
Dat zal ik dan ook maar doen: tut tut tut.

Vandaag begin ik met nieuwe moed.
Er is namelijk niets veranderd, ook al lijkt het wel zo.
Het probleem is eerder dat ik denk dat het moeilijk is en dat ik het niet weet,
dan dat dit werkelijk waar is.
Ik ben nu dus bezig me te oriënteren op dit vreemde ding,
dat ik eigenlijk al zo lang kende maar nu ben vergeten.

Nou, mijn lieve behulpzame man heeft me er weer mee geholpen.
Misschien lukt het me echt om me zo goed thuis te voelen,
dat het willen schrijven op zich al stimulerend is.

Geplaatst in Hannekes Dagboek
Volg Hannekes Dagboek

Voeg je bij 141 andere abonnees